1 lipca 2018

Trzpiennik sosnowiec (Sirex noctilio) to kolejny owad należący do rodziny trzpiennikowatych, zaliczany do szkodników drewna. Jak to u trzpiennikowatych bywa, charakteryzują się one dużymi rozmiarami i osowatym wyglądem.

 

Samiec trzpiennika osiąga maksymalnie 30 mm, jego głowa i tułów są ciemne, widoczny jest metaliczny niebieski połysk. Jego odwłok z kolei ma odcień miodowy lub czerwonawy z czarnym zakończeniem. Ciało jest smuklejsze a skrzydła nieco mniejsze niż w przypadku samicy trzpiennika. No właśnie, jeśli chodzi o samicę to jest ona nieznacznie większa, osiąga maksymalnie 32 mm, jej głowa, tułów oraz odwłok są koloru ciemnego z fioletowym metalicznym połyskiem. Jej pokładełko jest dosyć małe. Z kolei czułki u obu płci są koloru czarnego.

Nie będzie wielką tajemnicą to, że trzpienniki sosnowe żerują w głównej mierze w drewnie sosen. Rzadko wybierają drewno innych drzew iglastych, zdarza się (sporadycznie), że zaatakują drewno drzew liściastych. Nie zaskoczy również fakt, że jak i pozostałe trzpiennikowate, trzpiennik sosnowiec preferuje drzewa osłabione, obumierające, często uszkodzone oraz te świeżo ścięte.

Samica składa białe, owalne jaja w specjalnych kanalikach wywierconych pokładełkiem (o tym jak się to odbywa pisaliśmy w artykule o trzpienniku olbrzymim, zapraszamy tutaj). Sam proces tworzenia kanalika trwa do 15 minut, samica jest w stanie wywiercić kanalik o długości około 10 mm. Do kanalika oprócz jajek samica wprowadza toksyczną dla drzew substancję oraz zarodki grzybów, które mają za zadanie spowodować rozkład drewna. Te nadtrawione przez grzyby drewno staje się idealnym pokarmem dla wylęgających się z jaj larw. Larwy trzpiennika są cylindryczne i długie na 20 mm, ich odwłok zakończony jest kolcem. Są żarłoczne, od razu zaczynają drążyć w drewnie długie chodniki wypełniane przez nie mączką z odchodów i trocin. Chodniki mogą osiągnąć nawet do 40 cm długości, a ich szerokość rośnie wraz z rozwojem i wzrostem larwy. Około maja dochodzi do przepoczwarzenia (ważna informacja: larwy zimują dwukrotnie w trakcie swojego rozwoju), poczwarki są białe lub lekko żółtawe. Po przeobrażeniu w dorosłego owada, wydostaje się on wygryzając otwór w drewnie.

Trzpiennik może trafić do nas do domu wraz z drewnem, pod postacią larw lub poczwarek (dotyczy to najczęściej świeżego drewna użytego do konstrukcji domu), nie zasiedla naszych domów samodzielnie. Larwy drążąc chodniki w drewnie powodują duże szkody, które znacznie wpływają na obniżenie parametrów technicznych drewna. To co jest charakterystyczne, to dźwięk wydawany przez dorosłe trzpienniki – buczenie. Dorosłe owady mają silne żuwaczki, dzięki którym bez problemu mogą wydostać się z drewnianych przedmiotów, które pokryte są linoleum czy tapetą. Mogą żerować w dywanach, wykładzinach, a nawet w książkach, przez co powodują znaczne szkody. Trzpienniki sosnowe mogą pojawić się w zakładach przetwórstwa spożywczego czy magazynach „przywleczone” w drewnianych paletach.