Znany jest z bycia uciążliwym w stosunku do drobiu i ptactwa, jednak może zapolować także na ssaki. Potrafi pobrać krew ze skóry koni, bydła, zwierząt domowych, takich jak psy i koty, a także ze skóry ludzi. To gatunek roztocza - ptaszyniec kurzy - zaliczany do jednych z najgroźniejszych szkodników ferm drobiu. U ptactwa powoduje wyniszczanie i osłabienie organizmu, niedokrwistość, ból oraz bezsenność, z kolei u ludzi może wywołuje astmę oskrzelową, zapalenie mózgu i rdzenia. W ciągu dnia nie przemieszcza się z miejsca na miejsce, dlatego ciężko jest go dostrzec. Swoje ofiary atakuje nocą podczas ich spoczynku. Ptaszyniec kurzy: jak wygląda i w jaki sposób się go skutecznie pozbyć? 

Budowa, gatunek i charakterystyka.

Ptaszyniec kurzy (Dermanyssus gallinae) to gatunek roztocza z rodziny Dermanyssidae, ektopasożyt ptaków. Jest jednym z najgroźniejszych pasożytów, który atakuje wszelkiego rodzaju drób (kury, perliczki, bażanty, indyki), żeruje także na gołębiach i innych dzikich ptakach. Ciało ptaszyńca jest spłaszczone i podłużnie owalne, jego długość wynosi ok. 0,7 mm i jest barwy szarożółtej. Na grzbiecie znajdują się drobne szczecinki. W momencie, kiedy ptaszyniec wkłuje się w skórę ofiary zmienia swój kolor na czerwony, jego ciało nieznacznie wydłuża się i osiąga długość ok. 1 mm. Postać dorosła ptaszyńca wyposażona jest w 4 pary odnóży, z których jedna para uniesiona jest nieco do góry i pełni rolę narządów czuciowych, czyli czułków. Ptaszyniec posiada także aparat gębowy – tworzą go długie szczękoczułki, dzięki którym pasożyt nacina skórę zwierzyny. Wraz z wkłuciem się w ciało ofiary ptaszyniec kurzy wydziela toksyczną ślinę, którą wprowadza do organizmu swojej ofiary (ślina rozpuszcza tkankę skórną i ułatwia tym samym dotarcie do drobnych naczyń krwionośnych). 

Ptaszyniec kurzy większość czasu spędza w różnych zakamarkach w kurniku, takich jak szczeliny w podłodze, czy też szpary w ścianach. Zasiedla gniazda niosek, nagrzane promieniami słonecznymi szpary parapetów, szczeliny w murach, zakamarki spoin dachowych, szpary i szczeliny strychów. Spotkać go można również w gniazdach jaskółek, szpaków, wróbli i gołębi.

Cykl rozwojowy ptaszyńca.

Ptaszyniec kurzy rozwija się bardzo szybko, cechuje go duża rozrodczość. Samica po opiciu się krwią jest w stanie składać do 8 jaj jednego dnia przez kilka tygodni. Umieszcza je w szparach i zakamarkach. Gdy temperatura jest optymalna, od 20 do 25 stopni, a wilgotność powietrza odpowiednia, to już po 2 do 3 dni wylęgają się larwy. Mają one 3 pary odnóży, w bardzo krótkim czasie linieją w protonimfę, po kilku dniach w deutonimfę i w ostateczności przekształcają się w postać dorosłą. Nimfy i postać dorosła są krwiopijne, z kolei larwy nie pobierają pokarmu.

Pomimo, że ptaszyniec preferuje wyższą temperaturę, która sprzyja jego rozwojowi, to jest on dosyć odporny na niską temperaturę, bez jedzenie może przetrwać wiele miesięcy.

Ptaszyniec kurzy. Jakie szkody wyrządza i jakie stwarza zagrożenie?

Jeśli zaatakowane zostają młode ptaki i pisklęta to mogą one zginąć masowo od wprowadzanej przez ptaszyńca do ich organizmu toksycznej śliny. Z kolei zaatakowane starsze i większe ptaki słabną i tracą na wadze, stopniowo ich organizm wyniszcza się. Ptaszyniec kurzy poprzez żerowanie wywołuje u nich silny świąd - kury i ptaki drapią się, skubią i wydziobują sobie pióra. Ich skóra jest pokaleczona i skażona bakteriami. Ptaszyńce roznoszą zarazki cholery, białaczkę drobiu, toksoplazmozę i pomór drobiu. Wywołują także anemię.

Ptaszyńce zasiedlając różne zakamarki w mieszkaniach, mogą niepokoić także zwierzęta domowe i ludzi. Atakują nocą mieszkańców nie powodując bólu, dopiero rankiem po przebudzeniu można zauważyć ropny pęcherzyk i powiększone lokalnie węzły chłonne. Może wystąpić uczulenie, jeśli u dzieci czy dorosłych występuje nadwrażliwość na ślinę. Tworzą się stany zapalne skóry, a nawet owrzodzenia, pojawia się silny świąd. Alergeny produkowane przez ptaszyńca mogą być przyczyną astmy oskrzelowej – szczególnie narażone są osoby zatrudnione w fermach drobiowych. Pasożyty podejrzewane są o roznoszenie wirusów z grupy A arbo, wywołujące zapalenie mózgu i rdzenia u ludzi.

Ptaszyniec kurzy. Jak uniknąć jego inwazji i w jaki sposób go zwalczyć?

Aby uniknąć inwazji owadów w kurnikach i magazynach paszowych należy przede wszystkim uszczelnić sufity, ściany i posadzki. Ponadto istotną kwestią jest również poddanie ścian zabiegom wapnowania, a to dlatego, że wapno zalepia wiele otworów, które mogą być potencjalnymi kryjówkami dla szkodników. Po zakończeniu cyklu produkcyjnego, należy wyczyścić i dokładnie umyć obiekt, a kolejno wykonać zabiegi: dezynfekcji, dezynsekcji i deratyzacji. Stosowane są metody chemiczne, które polegają na zastosowaniu insektycydów, metody fizyczne, których działanie sprowadza się do użycia wysokich temperatur bądź promieniowania UV oraz metody mechaniczne, do których zaliczamy m.in. stosowanie lepów.

Więcej przeczytacie w dziale usługi obsługa budynków inwentarskich

 

ptaszyniec kurzy