Osy i szerszenie biologia oraz ciekawostki.

Osy w ogrodzie – pożyteczne i uciążliwe

Okresowo osy potrafią być pożyteczne:

• atakują owady, które niszczą rośliny (to nimi karmią swoje larwy)
• usuwają padlinę (znoszą do gniazda skrawki mięs zebranych z martwych zwierząt)
• pomimo, że ich skuteczność jest dużo mniejsza od pszczół to one także zapylają różne kwiaty.

Niestety owady te potrafią być również uciążliwe:

• przenoszą na produkty żywnościowe drobnoustroje chorobotwórcze (z miejsc, w których żerowały: z odchodów, padliny, wysypiska śmieci)
• niszczą drewniane elementy budynków, ogrodzeń czy mebli ogrodowych – wszystko po to, aby zdobyć drewno do budowy gniazda
• niszczą drzewa ozdobne i owocowe – obgryzają korę z młodych gałązek drzew.

Kiedy osy atakują?

Osy atakują wtedy, gdy czują zagrożenie lub kiedy ich gniazdo jest niszczone. Mogą zostać także rozdrażnione gwałtownym ruchem, zapachem czy ciemnymi albo jaskrawymi ubraniami. Osy bywają agresywne w czasie poszukiwania pożywienia.

Osa pospolita (Vespula vulgaris)

Jej charakterystyczne ubarwienie jest formą obrony przed wrogami naturalnymi (na żółto zabarwione są również jej inne fragmenty ciała). Ma bardzo dobrze rozwinięty aparat gębowy typu gryzącego, zaopatrzony jest on w silne żuwaczki. Osy te polują na inne owady paraliżując je swoim jadem. Są wielożerne, zjadają dojrzałe owoce, nektar z kwiatów, pyłki i wszystko co słodkie. Są wszędobylskie, w Polsce bardzo pospolite. Swoje gniazda zakładają w lasach, miastach, budynkach – tam, gdzie jest sucho i nie czują zagrożenia.

Pojedyncze użądlenia nie są niebezpieczne dla człowieka, wyjątkiem są osoby uczulone na jad błonkoskrzydłych – mogą one doznać wtedy wstrząsu anafilaktycznego. Osy mogą kłuć żądłem wiele razy.

Szerszeń

Szerszeń to owad z rodziny osowatych, jest jej największym przedstawicielem – osiąga nawet do 45 mm długości. Od pozostałych z rodziny osowatych wyróżnia go długie ciemię oraz rozmieszczenie oczu. Szerszenie swoje gniazda zakładają blisko terenów zamieszkałych przez ludzi. Mogą również zamieszkiwać opuszczone ule czy też budki lęgowe dla ptaków. W miarę możliwości szerszenie co roku migrują i zakładają gniazda w nowych miejscach. Ich głównym pożywieniem są owady (pszczoły, ćmy), owoce i soki niektórych drzew. Szerszenie są owadami terytorialnymi , dlatego gdy ktoś zbliża się do ich gniazda wtedy atakują. Jeśli zatem zauważymy gniazdo szerszeni najlepszym rozwiązaniem jest wycofać się i nie prowokować ataku z ich strony (nie wykonujemy gwałtownych ruchów, nie wymachujemy rękoma). Z reguły szerszenie są mniej agresywne niż osy.

Ukąszenie szerszenia bywa bardzo bolesne i powoduje zaczerwienienie i obrzęk. Jeśli jesteśmy uczuleni na jad błonkoskrzydłych w przypadku ukąszenia może dojść do zagrożenia życia (może wystąpić wstrząs anafilaktyczny).

Ciekawostki o osach i szerszeniach

• Gniazda os i szerszeni zbudowane są z rodzaju papieru – owady wytwarzają go, przeżuwając drewno wymieszane ze śliną.
• Całe gniazdo żyje tylko jeden sezon. Jesienią robotnice i samce giną, a zimę przeżywają wyłącznie młode, zapłodnione samice (przyszłe królowe). Stare gniazdo nie jest już nigdy zasiedlane ponownie.
• Późnym latem osy stają się natrętne przy słodkich pokarmach i napojach – w gnieździe ubywa larw, których słodką wydzieliną się żywiły, więc szukają cukru gdzie indziej.
• Szerszenie, w odróżnieniu od większości os, bywają aktywne także o zmierzchu i w nocy, a dodatkowo przyciąga je sztuczne światło.
• Mimo groźnego wyglądu jad szerszenia nie jest dla człowieka bardziej toksyczny niż jad osy czy pszczoły – realne zagrożenie dotyczy przede wszystkim osób uczulonych na jad błonkoskrzydłych.
• Osy i szerszenie polują na inne owady, w tym szkodniki upraw, więc w przyrodzie pełnią pożyteczną rolę – problemem stają się dopiero wtedy, gdy gniazdo powstaje blisko ludzi.