12 marca 2016

Szczury od wieków stanowią dla ludzi źródło problemów. Właśnie nadchodzi okresowa deratyzacja, która jest wymogiem prawnym stosowanym wobec właścicieli i zarządców nieruchomości. Warto zebrać garść informacji o tych zwierzętach.

Szczur

Szczury są inteligentnymi stworzeniami. I może dzięki tej inteligencji budziłyby taką sympatię, jak delfiny, gdyby nie fakt, że w przeciwieństwie do wodnych ssaków, stanowią dla ludzi zagrożenie. Ich inteligencja działa tu na niekorzyść, gdyż dzięki niej stają się przeciwnikiem trudnym do pokonania.

Szczury potrzebują naszych budynków i naszego jedzenia. Potrafią wykorzystać każdą słabość naszych zabudowań: wady konstrukcyjne, nieszczelności, dziury w oknach czy drzwiach, braki w uszczelnieniu wokół rur. Znajdują u nas ciepło i pożywienie – to wszystko, czego potrzebują do swobodnego rozrodu.

Bez skutecznej deratyzacji szczury rozmnażają się błyskawicznie: każda samica jest w stanie urodzić 7 razy w roku miot liczący nawet do 12 młodych.

Czy coroczna deratyzacja jest obowiązkowa?

Tak, a obowiązek ten jest usankcjonowany ustawą z 2008 roku. Mimo że populacja szczurów jest ogromna, ludzie mają nad nią kontrolę właśnie dzięki corocznej obowiązkowej deratyzacji. Dotyczy ona wszystkich zarządów nieruchomości (takich jak bloki, restauracja i inne lokale gastronomiczne, magazyny żywnościowe, budynki gospodarcze, szpitale, hotele, zakłady pracy, biura, akademiki i in.). Każdego roku wiosną i jesienią, bez względu na to, czy na danej posesji, osiedlu czy konkretnym terenie były widziane szczury, rozkłada się odpowiednio przyrządzone trutki. Prawo mówi, że w miejscach, w których zauważono szczury, deratyzację należy przeprowadzać częściej niż dwa razy na rok.

Oczywiście szczury mogą być widziane także z dala od budynków, np. w pobliżu pól. Każdy taki przypadek można zgłosić do Wydziału Środowiska Urzędu Miasta – Urzędy Miast bowiem zapewniają deratyzację tam, gdzie brakuje określonych właścicieli. 

Czy deratyzacja jest skuteczna?

Tak, o ile jest właściwie przeprowadzona. Najlepiej powierzyć ją specjalizującej się w przeprowadzaniu deratyzacji firmie, która dobierze odpowiednie, atestowane trutki, odpowiednio je wyłoży i oznaczy, dokona stosownych kontroli trutek, a jeśli pojawią się martwe szczury – usunie je z zachowaniem zasad bezpieczeństwa.

Nie warto deratyzacji przeprowadzać na własną rękę – jest to bardziej czasochłonne, a efekty nie zawsze są zadowalające. 

Czy szczury jest łatwo zauważyć?

Nie jest to trudne, choć szczury starają się być dla nas niewidoczne. Z tego powodu przystosowały się do nocnego trybu życia, są też wyczulone na dźwięki, dlatego znikają nam z oczu szybciej, niż zdążymy je zauważyć. Ale nie da się nie zauważyć śladów ich obecności: zostawiają ślady po ugryzieniach na rurach, wykładzinach, w ścianach; rozrzucają drobne elementy (jak kawałki papieru, tkanin i inne śmieci) służące im do budowy gniazda; brudzą powierzchnię: plamią moczem i zostawiają odchody. Szczury wydają też charakterystyczne piski oraz zostawiają specyficzny zapach.

Jakie zagrożenie wiąże się ze szczurami?

  • zagrożenie zdrowotne – szczury roznoszą niebezpieczne choroby, jak np. tyfus, włośnica, salmonelloza, tasiemiec, wścieklizna czy leptospiroza,
  • zagrożenie atakiem – szczur, który nie ma drogi odwrotu, jest w stanie zaatakować człowieka (potrafią podskoczyć do 1,5 m),
  • zagrożenie pokarmowe – zanieczyszczają odchodami żywność, co jest głównym źródłem zakażeń u ludzi. Zanieczyszczona żywność i plony są nie do odratowania i nadają się jedynie do utylizacji.
  • zagrożenie architektoniczne – szczury zdolne są poważnie uszkodzić konstrukcje budynków, nie tylko drewnianych. Gryzą przewody, całe instalacje i wszystko inne, co napotkają na swojej drodze. Niszczą mienie, narażając ludzi na straty finansowe,
  • zagrożenie wobec zwierząt – szczury mogą poranić zwierzęta hodowlane, a młode osobniki nawet zagryźć. Przyciągają je pasze zwierzęce.

Czy szczury rzeczywiście są inteligentne?

Tak. I to bardzo. Z tego wynika trudność w pozbyciu się ich. Prowadzą nocny tryb życia, ale za dnia też można je zobaczyć. Są to najsłabsze osobniki, wysłane przez gromadę na "zwiady". Osobnik taki wyrusza na poszukiwanie pożywienia, a te znalezione próbuje. Gromada szczurów poczęstuje się resztą dopiero, kiedy upewni się, że szczur-zwiadowca nie zdechł. To zabezpieczenie przed próbami ich zatrucia. Wyspecjalizowane firmy DDD poradziły sobie z tym – przygotowywana trutka działa z opóźnieniem, dzięki czemu szczury są pewne, że pożywienie jest dobre.

Badania naukowe przeprowadzone nad szczurami dowiodły, że szczury potrafią się ze sobą porozumiewać, podejmować decyzje na podstawie wcześniejszych doświadczeń. Wykształciły też mechanizmy pozwalające im przetrwać nawet w najtrudniejszych warunkach: w przypadku śmierci matki, obowiązek opieki nad potomstwem przejmuje inna samica ze stada – pojawia się u niej wówczas laktacja. Mają doskonałą orientację w terenie, są wyczulone na dźwięki i bardzo ostrożne.